SABİRƏ NƏZİRƏ: “BEOVULF”UN TƏZƏDƏN ÇEVRİLİB İNGİLİS DİLİNƏ QAYTARILMAĞI

Мар28

2

İ. Əliyev: Nə xəbər var təzə, görkəmli Anar?

            İndi bəs şanlı yazarlar nə yazar?

Anar: Yatmayır indi yazarlar gecələr,
           Həsr edir şəninizə hər biri bir ölməz əsər.

İ. Əliyev: Mövzu seçmək bacarırlar bu yazarlar, görünür,
            Təcili artıraram mən də təqaüdlərini.

            Bu xəbər çox gözəl, istəkli Anar,

            Ədəbiyyatda yeni hansı daha hadisə var?

Anar: Bəli, var, ali komandan, daha bir,
          Amma bu, hadisədən çox üzücü  faciədir…

İ. Əliyev: Nədir, o faciə, gizlətmə, oğul!

           Danış ətraflı bilim mən nə olub!

           Yoluxub bəlkə qəfil virusla,

           Fani dünyamızı tərk etdi Kamal Abdulla?
 

Anar: Yox, Kamal lap buğa tək sağlamdır,
           Mən deyən faciəsə hər cür ölümdən də ağır.          

          Ölkənin arxa çevirmiş biri rəhbərliyinə,
          Çevirib dastanı o, Azəribaycan dilinə.

İ. Əliyev: Hansı dastan?

Anar: İngilis dastanı məşhur “Beovulf”!

          Çevirb almadan icazə…ah… uf…

İ. Əliev: Kim çevirmiş? Nəçidir? Varmı onu bir tanıyan?

Anar: Yaşayır Rusiyada guya bu ünsür çoxdan.

İ. Əliyev: Ünsürün antimillisindənmi?

Anar: Xalisindən. Ötürür düşmənə vacib xəbəri,

         Satmaq istər təzədən erməniyə Kəlbəcəri.

İ. Əliyev: Sübutu varmı fəaliyyətinin?

Anar: Versək işgəncə deyər niyyətini.

İ. Əliyev: Adı haqqında məlumatlar var?

Anar: Adı Xeyrulla, təxəllüssə Xəyal.  

İ. Əliyev: Şübhə yox, antimillidir, bu, adından bilinir!

Anar: Çox fəsadlar törər, əlbəttə, görməsək tədbir.

İ. Əliyev: Boynuna ip keçirib heyvan tək,
                Ünsürü ölkəyə gərək gətirək.

Anar: Bəs nə olsun “Beovulf”?

İ. Əliyev: Ah, o dastan! Ah… uf…

                Bir sürü tərcüməçi tər axıdıb səy eləsin
                Tez çevirsinlər o dastanı yenə ingilisə!

28. 03. 2021, Samara

FRANÇESKA PETRARKA. «HƏR ADDIMDA GERİ BOYLANAM GƏRƏK…»

Апр26

«Nəğmələr kitabı»ndan 15-ci sonet

 

Hər addımda geri boylanam gərək,

Üzür bədənimi ağrı, ağırlıq,

Sənin ruhun dolu havanı alıb,

Ovunur, gedirəm “Ya bəxt!” deyərək.

 

Necə şirin nemət qoydum arxada,
Bu yol çox uzundur, ömür qısadır.

Üzümü gözümün yaşı isladır,

Durmuşam özümü itirmiş halda.

 

 

Belə məyus ikən qəlbimə dolur

Şübhə: bədən necə yaşaya bilər
Öz ruhundan uzaq düşürsə birdən?

 

Eşqsə cavab verir: bilmirsən məgər,

Bu, imtiyazıdır, kim ki, vurulur,

Və azaddır bəşər təbiətindən.

 

italyancadan tərcümə

26-27.04. 2026, Samara

++++++++++++++++

Francesco Petrarca

(1304-1374)

 

Io mi rivolgo indietro a ciascun passo
col corpo stancho ch’a gran pena porto,
et prendo allor del vostr’aere conforto
che ’l fa gir oltra dicendo: Oimè lasso! Читать далее →

ÖLÜM DOSTLUĞU YOX, DOSTU APARDI…

Апр24

Beli ağrılıdır, dizlərində də,
Keçməyən ağrı var. Məsləhət deyil
Əyilib—düzələ. Ancaq əyilir,
İşləyir, saata göz gəzdirmədən.

 

Ziyarətə gəlib dostunu bura,
Dost köçüb dünyadan, burda qəbridir.

Onları əslində, çox qəribədir,

Ölüm barışdırdı, düzəldi ara.

 

Çoxdan, neçə ildi küsülüydülər,
Küsü ədavətə keçirdi hətta,

Bəlkə hər biri sülh arzulasa da,

Barış yaranmadı axıra qədər.

 

Ölüm dostluğu yox, apardı dostu,
Nə kin, nə ədavət? – gedib küsü də.

Sağdır elə bil ki, hər ikisi də,
Nə fərqi – torpağın altı ya üstü…

 

Nəfəsi təngiyir – almır eyninə,

Gedib belin, dizin ağrısı tamam,
Qəbri təmizləyir, həndəvəri həm,

Şəkli, yazısıyla daş gülür yenə.

 

Çıxarır alağı, tikanı bir-bir,

Yapışır belinə tərli köynəyi.

Öldürə də bilər onu bu səyi,

Dost yolunda ölər — çox qəribədir…

 

24. 04. 2026, Samara

MİKELANCELO. DANTEYƏ SONET

Апр23

 

Öləriydisə də, göydən o gəldi,

Çıxıb ədil Tanrı cəhənnəmindən,

Onun çöhrəsini döndü seyr edə,
Nə ziyası varsa, bizə yönəldi.

 

O, parlaq ulduzdu, şölələriylə,
Mənim yurdum-yuvam işıqlanırdı,

Haqqına bütün bu dünya da azdır,

Haqqını Yaradan  ödəyə bilər.

 

Sözüm Dantedəndir: nankor adamlar,
Onun dühasına vermədi dəyər,

Layiq olmyanlar dəyər alarlar.

 

O – mən ola biləm! Bu bəxtlə əgər,

Doğulsan, qürbətin zülmü xoş olar,
Tapılmaz dünyada səndən bəxtəvər.

 

italyancadan tərcümə

24. 04. 2026, Samara

+++++++++++++++++

Michelangelo Buonarroti

Dal ciel discese, e col mortal suo, poi
che visto ebbe l’inferno giusto e ’l pio
ritornò vivo a contemplare Dio,
per dar di tutto il vero lume a noi. Читать далее →

MİKELANCELO. «UZUN İLLƏR BOYU VURMUSAN MƏNƏ…»

Апр22

Uzun illər boyu vurmusan mənə,

Ölümcül yaralar min dəfə bəlkə.

Deyirsən ki, indi saçım ağ ikən,

Sənin vədlərinə uyaram yenə?

 

Şiddəti ağırdı əsirliyimin.

Ağrısı ovunmur hələ bədəndə
Özümə qayıda bilirəm nə də,

Yusa da gözümün yaşı sinəmi.

 

Sənsənkədərimin səbəbi sənsən, Amur

Daha aldanmaram — ox alıb ələ,
Boşluğa atmağın nə mənası var?

 

Qurd yanmış ağacdan nə isə umur?

Qaçar yerişdə də zəifsə belə,
Onunla yarışa axı kim çıxar?

 

italyancadan tərcümə

22. 04. 2026, Samara

+++++++++++++++++

Michelangelo Buonarroti

 

I’ fu’, già son molt’anni, mille volte
ferito e morto, non che vinto e stanco
da te, mie colpa; e or col capo bianco
riprenderò le tuo promesse stolte?

Читать далее →

MİKELANCELO. «MÜMKÜNDÜRMÜ BU, DONNA? TƏCRÜBƏSİ İLLƏRİN…»

Апр21

Mümkündürmü bu, donna? Təcrübəsi illərin,

Təsdiq edir ki, hərçənd daha artəq ömr elər

Surət ki, dağ daşında yaradılır kəsərlə.

Yaradanısa zaman külə döndərər yəqin.

 

Gec ya tez – nəticəyə səbəb yenilir hökmən,

Təbiət üzərində sənət qələbə çalır.

Mənim gözəl heykəlim bir daha yada salır:

Əsərə bata bilər nə ölüm, nə də zaman.

 

Ömür verə bilərəm ikimizə də uzun,

İstənilən formada, rənglərlə ya daş üstdə,

Təki çöhrələrimiz yaxşı görünə bilə.

 

Sən köçəndən min illər sonra da qoy görünsün,

Sənin gözəlliyin də, məndəki bu qüssə də.

Və necə müdrikmişəm mən səni sevməyimlə.

 

italyancadan tərcümə

21. 04. 2026, Samara

 +++++++++++++++++++++++++

Michelangelo Buonarroti

Com’esser, donna, può quel c’alcun vede
per lunga sperïenza, che più dura
l’immagin viva in pietra alpestra e dura
che ’l suo fattor, che gli anni in cener riede?

Читать далее →

MİKELANCELO. «YUXU XOŞDUR, DAŞA DÖNMƏK FƏQƏT İSTƏRDİM MƏN…»

Апр20

Yuxu xoşdur, daşa dönmək fəqət istərdim mən.
Hökm sürürsə cinayət və rəzilliklər əgər,

Nə görərsəm, nə duyarsam, bu mənə qəm gətirər,

Danışın astaca, lütfən, oyanmayım birdən.

1546

italyancadan tərcümə

20.04. 2026, Samara

==================

Michelangelo Buonarroti 

Caro m’è ‘l sonno, e più l’esser di sasso,
mentre che ‘l danno e la vergogna dura;
non veder, non sentir m’è gran ventura;
però non mi destar, deh, parla basso.

 

«AL SİQARETİNİ, QƏHVƏSİNİ AL…»

Апр17

Səhərdir. Önündə qədim bir evin,

Bir qoca dayanıb göz dikir yola.

Dünən də durmuşdu. Əlində eyni

Stəkanda qəhvə, buğlanır hələ.

Elə tüstülədir tütünü qoca,

Çəkmir siqaretu, yeyir o sanki.

Siqaret ağzından aralanlnca,

Kofeni tüstü tək içəri çəkir.

 

Tüklü sifətində görünmür hərçənd,

Nəşə ya məmnunluq əlamətləri,

Tütün, qara qəhvə – səmavi nemət,
Beləcə açırsa qoca səhəri.

 

Yaşı nə qədərdir? – az deyil yəqin,
Gümrah, qıvraq deyil görünüşündən.

Bəlkə bu tünd qəhvə, bu acı tütün,
İlləri azaldır qalan yaşından.

 

Al siqaretini, qəhvəsini al,

And içsin bu işi tamam tərgidir.

Sonra bəs? Səkidə dayanaraq lal,

Qüssədən içini yeyər əlli il…

 

17. 04. 2026, Samara

ƏBDÜLQƏDİR XUSANOV

Апр16

İngilisin premyer liqasında bu bahar,

Bərabəri olmayan bir mübarizə gedir.

Qul kimi tər axıdır milyonçu futbolçular,

Vaxtaşırı  al qanı axan da az deyildir.

 

Qızıl iddialıdır yenə Mançester  Siti,
Onunla əlbəyaxa savaşdadır Arsenal.

Vurulan, buraxılan qolun artıb qiyməti,

Su və hava kimidir indi qazanılan xal.

 

Döyüşə girən kimi Siti girir oyuna,
Zəngin futbolçuların hər biri sıravidir.

Arxanı həm qoruyur, həm də can atır önə,

Qırx beş nömrəli özbək Xusanov Əbdülqədir.

 

Mərkəzdir bu cavanın müdafiədə yeri,

Qoruyur qapıçıyla qapını o, qala tək.

Adlı hücumçuları məyus qaytarır geri,

Udur təkbətəkləri, müzəffər çıxır özbək.

 

Oyunun gedişində fürət yaranan zaman,

İrəliyə də gedir əzmlə Əbdülqıdir.

Zərbələri hələlik keçsə də qapıdan yan,

Qapıçını, şübhəsiz, salır qorxuya ciddi.

 

Adam içinə necə çıxıb bu gənc görəsən,

Özbəyin sərhədləri məgər bağlı deyildir?

Özbəkdə oynamağa yer-yurd da var, deyəsən —
Yetişərdimi yoxsa Xusanov Əbdülqıdir?…

 

 16. 04. 2026, Samara

ŞUBERT. “DİE FORELLE” (ALABALIQ)

Апр13

Foreldən bişirilən yeməklərin sayı var? —
Hansı üsulla bişə, damaqda qalır dadı.

Dolmalana, buğlana – ölü bəlkə sağaldar,

Manqalda kömür üstdə qızart, tavada ya da.

 

 

Əntiq masanıın üstdə ağ krujevalı süfrə,
Çəngəl, bıçaq gümüşdən, qədim nimçələr çini.

Gedib çıxar içkinin yaşı da keçən əsrə —

Forel tələb edəndir dəsgahın beləsini…

 

Ayrı bir forel də var, bişirilməz, yeyilməz,

Ruhu qidalandırar, qanadlandırar həm də.

Gözlərinin önünə “Forel” dinəndə gəlməz,
Şamlar uşığında şam, təntənə və dəbdəbə.


Çayın ya da ki, gölün güzgü səthini dərhal,
“Forel”, səslənən kimi gətirər göz önünə.

Üzdükcə şəffaf suda axçaları parıldar,
Gah dərinə baş vurar, gah üzə çıxar yenə…

 

İki balıqla bir baxt beş min adam doyurdu

Həzrət İsa – inansaq, belə söyləyir İncil.

Şubertinsə “Forel”i milyonlara qidadır,

Əsrlər nədir, min il keçə, tükənən deyil…

 

13. 04. 2026, Samara

VOLQADA ÖRDƏKLƏR

Апр7

Gətirən nədir görəsən,
Volqaya bu ördəkləri?

Dəyişib çay mənzərəsi,
Ördəklər gələndən bəri.

 

Qoşa-qoşadır həmişə,
Uçmaqları, üzməkləri.

Biri ki, aralı düşə —

Yoldaşı tez haray çəkir.

 

Qalacaqdır gör nə qədər,
Telefonda şəkilləri!

Həqiqətən qəşəngdirlər,

Xüsuən də erkəkləri….

 

Həm çevik, həm də baxımlı,
Qanadları, lələkləri.

Baş vurur, balıq çıxarır,
Mahir ovçudur hər biri.

 

Üzür, uçurlar arxayın,
Var elə bil bilikləri:

Tüfənglilər gedib, çətin

Qayıdarlar bir də geri…

 

 07. 04. 2026, Samara