SABİRƏ NƏZİRƏ: “BEOVULF”UN TƏZƏDƏN ÇEVRİLİB İNGİLİS DİLİNƏ QAYTARILMAĞI

2

İ. Əliyev: Nə xəbər var təzə, görkəmli Anar?

            İndi bəs şanlı yazarlar nə yazar?

Anar: Yatmayır indi yazarlar gecələr,
           Həsr edir şəninizə hər biri bir ölməz əsər.

İ. Əliyev: Mövzu seçmək bacarırlar bu yazarlar, görünür,
            Təcili artıraram mən də təqaüdlərini.

            Bu xəbər çox gözəl, istəkli Anar,

            Ədəbiyyatda yeni hansı daha hadisə var?

Anar: Bəli, var, ali komandan, daha bir,
          Amma bu, hadisədən çox üzücü  faciədir…

İ. Əliyev: Nədir, o faciə, gizlətmə, oğul!

           Danış ətraflı bilim mən nə olub!

           Yoluxub bəlkə qəfil virusla,

           Fani dünyamızı tərk etdi Kamal Abdulla?
 

Anar: Yox, Kamal lap buğa tək sağlamdır,
           Mən deyən faciəsə hər cür ölümdən də ağır.          

          Ölkənin arxa çevirmiş biri rəhbərliyinə,
          Çevirib dastanı o, Azəribaycan dilinə.

İ. Əliyev: Hansı dastan?

Anar: İngilis dastanı məşhur “Beovulf”!

          Çevirb almadan icazə…ah… uf…

İ. Əliev: Kim çevirmiş? Nəçidir? Varmı onu bir tanıyan?

Anar: Yaşayır Rusiyada guya bu ünsür çoxdan.

İ. Əliyev: Ünsürün antimillisindənmi?

Anar: Xalisindən. Ötürür düşmənə vacib xəbəri,

         Satmaq istər təzədən erməniyə Kəlbəcəri.

İ. Əliyev: Sübutu varmı fəaliyyətinin?

Anar: Versək işgəncə deyər niyyətini.

İ. Əliyev: Adı haqqında məlumatlar var?

Anar: Adı Xeyrulla, təxəllüssə Xəyal.  

İ. Əliyev: Şübhə yox, antimillidir, bu, adından bilinir!

Anar: Çox fəsadlar törər, əlbəttə, görməsək tədbir.

İ. Əliyev: Boynuna ip keçirib heyvan tək,
                Ünsürü ölkəyə gərək gətirək.

Anar: Bəs nə olsun “Beovulf”?

İ. Əliyev: Ah, o dastan! Ah… uf…

                Bir sürü tərcüməçi tər axıdıb səy eləsin
                Tez çevirsinlər o dastanı yenə ingilisə!

28. 03. 2021, Samara

ЕСТЬ ТАКАЯ ПАРТИЯ: «ХИДЖАБИСТЫ» В АЗЕРБАЙДЖАНЕ ШТУРМУЮТ ПРЕЗИДЕНТСКИЙ ДВОРЕЦ!

Если внутриазербайджанскую политическую жизнь сравнить с шахматами, то можно сказать, что в течение больше двадцати лет у Ильхама Алиева всегда были белые фигуры, он начинал первым и всегда выигрывал у своих соперников, которые к тому же вынуждены были играть, не имея основных фигур… Теперь, в эти октябрьские дни,  впервые несменяемый азербайджанский президент неожиданно сам был атакован белыми фигурами и вынужден защищаться. Сделан «ход хиджабом»,  и, судя по растерянности, которая явно наблюдается у президентской команды, сильного ответного хода найти пока не удается, к  тому же на доске на этот раз  у самого президента не хватает сильных фигур, одни пешки…

Действуя по принципу «..да, я знаю, что ни у одного авторитетного правителя или диктатора вечно находиться у власти до сих пор не получалось, но все когда-то происходит впервые, я буду первым, который до конца жизни благополучно усидит, а если захочет, передает власть одному из членов своей семьи, я хороший, народ меня любит и без меня свою жизнь не представляет», Ильхам Алиев создал в стране чрезвычайное, не имеющее аналогов даже в самых недемократических странах единовластие. Всю исполнительную, законодательную, судебную власть он подчинил себе, свободную прессу полностью уничтожил, а многие журналисты оказались в тюрьме с огромными сроками. Беспрецедентность единовластия хорошо видна на одном примере. По данным Центральной избирательной комиссии (ЦИК) Азербайджана, в стране насчитывается 8 071 муниципальный депутат. Так вот из этого громадного числа депутатов, ни один (ни один!) не был избран законным путем. То есть, были выборы, было голосование, но ни один оппозиционный активист не допускался к выборам, а местные депутаты практически назначались по утвержденным властями спискам. Даже в африканских с деспотическими режимами развивается местное самоуправление. В монархическом Марокко с 2022 года проводится политика «продвинутой регионализации».

Понятно, что несмотря на постоянно повторяющуюся риторику о полном доверии народа к Алиеву, у него самого к своему народу никакого доверия нет. Абсолютно никакого. Он не вышел из этого народа. Он вышел из семьи. Жизнь азербайджанцев, в отличие от своего покойного отца, была незнакомой и практический чужой для молодого Алиева. Он выучил азербайджанский, уже находясь у власти, говорит на нем хоть и не плохо, но с акцентом иностранца.  Сомневаюсь, что он прочитал хотя бы одно произведение Джалила Мамедкулизаде в оригинале.  Народ для него зверь, который всегда непредсказуем и всегда опасен, поэтому лучше его держать в клетке и на цепи…

Полностью маргинализованы и или уничтожены все настоящие политические партии и организации. Все легально существующие и получающие официальную регистрацию партии – это карманные партии и сателлиты. Единственной оппозиционной партией, которая, кажется все еще сохраняет регистрацию, является Партия народного фронта, но она практически разгромлена, лидер партии сидит по смехотворному обвинению, сидят и многие активисты организации. Арест председателя партии Али Керимли и обвинение его в связи с многолетним главой президентской администрации Рамизом Мехтиевым,  который якобы готовил госпереворот – одна из самых позорных страниц современной истории Азербайджана…

Итак, все партии бесповоротно разгромлены, пресса ликвидирована, журналисты на долгие годы заперты – можно спокойно жить и наслаждаться жизнью? Ведь больше нет партии, которая могла бы представлять угрозу нерушимой власти Алиевых

Но, оказалось, что есть.

Как говорил Владимир Ильич Ленин, есть такая партия!

Это – партия хиджабистов. Если их так назвать условно. Потому что представители радикального политического Ислама, исповедующие откровенно фашистские взгляды, после разгромных посадок десятых годов, попрятались, вели себя дипломатично, но все же ни на один день не прекращали свою активность. «Вода камень точит» — исламисты хорошо усвоили эту истину. После более десяти лет вялотекущей жизни, которая последовала  в результате беспощадного подавления «хиджабного бунта» в 2012 году, они решили, что настал момент и теперь самое время действовать. И действовать организованно, стройно, руководствуясь «теорией малых дел». Старт дан и, судя по всему, проходящий пока не очень громко и без страшных черных и зеленых флагов с длинными и толстыми шестами бунт набирает силу. Интернет, соцсети используются в полную силу, чтобы создать представление о всенародной поддержке исламского бунта представителями самых разных слоев населения. Школьницы, которые не были допущены к занятиям из-за ношения хиджаба, используются как таран, чтобы пробивать брешь в кажущейся монолитом алиевской власти. «Я Кербалаи Секине, мне восемь лет, я заявляю, что хиджаб не мешает учебе». Какое невинное видео! В то же время странное  — восьмилетняя девочка носит религиозный титул и с этим титулом представляется. Это уже не просто невинный платочек, который закрывает шею и волосы. Восьмилетняя девочка приходит в класс уже как представительница религиозной группы, и не рядовая даже, а с титулом, который, естественно, должен выделить ее среди всех остальных и ставить выше. То есть, она приходит в класс, как в народе говорят, со своим уставом. Нет, тут дело не в платке. Платок – это символ, знамя. За платком – идеология. Идеология религиозная, но она же политическая. Потому что Ислам в равной мере и религиозная и государственная идеология. Со времени возникновения Ислам был государственной идеологией, основы исламского государства заложены в Коране, поэтому настоящий мусульманин, не номинальный, а практикующий мусульманин всегда мечтает об исламском государстве и светскую  Конституцию не признает. Теперь странно и даже немножко смешно слышать, как хиджабисты ссылаются на Конституцию, которая гарантирует свободу вероисповедания и не запрещает хиджаб. Дело в том, что исламисты и светская Конституция – две несовместимые вещи. Конституция не запрещает тебе верить в Аллаха, в существование рая, гуриев, не запрещает молиться и т.п. Но ты не можешь, и Конституция это не гарантирует и не разрешает, превращать детсады, школы в религиозные учреждения. Мусульманин, который считает, что Коран ниспослан Аллахом и в нем ни единого слова нельзя менять, не имеет морального права сослаться на светскую Конституцию. Светская Конституция запрещает насилие, в том числе, естественно, семейное.  А в Коране прямым текстом рекомендуется мужьям, чтобы они время от времени наносили побои своим женам. В светской Конституции женщина имеет равные права с мужчинами. В Коране такого равноправия нет, к тому же в нем много уничижительного высказано относительно женщин. Коран настоятельно рекомендует мусульманам убивать многобожников. «Везде, где их настигнете». В Коране отражены все те представления о морали, о взаимоотношениях мужчин и женщин, вообще о добре и зле, которые были характерны для рабовладельческого общества. А теперь скажите: где мы находимся? Какое тысячелетье на дворе?

Хорошо, допустим, власти разрешили хиджаб – в школах, госучреждениях, везде, так как «Аллах велел». Но что, если вдруг завтра все мусульмане Азербайджана начнут совершать самосуд – убивать, калечить, таким образом, выполняя завет Аллаха? Ведь Аллах вам велел мстить, не правда?

Я бы написал, что, если хотите жить по Корану, надо вам переселится в Афганистан, если вас, конечно, примут. Но не стал писать, потому что азербайджанские джихадисты никуда переселяться не собираются, особенно в мусульманские страны. Они хотят Азербайджан превратить в Афганистан или Иран. Или в Сомали. А когда и если превратят, мужчины, которые сегодня, прячась за восьмилетними кербалаи секинами, штурмуют президентский дворец, продолжат свою комфортную жизнь – посещать злачные места, иметь любовниц, играть в азартные игры, смотреть порнуху. Хиджаб – это символическая первооснова патриархального общества, где мужики распоряжаются всем и всеми, устанавливают законы и порядки, кому что читать, что смотреть, как одеваться, что говорить, что писать. Разговоры о добровольном выборе малолетних девочек в отношении хиджаба являются полной чепухой. Пяти-шестилетние девочки что в хиджабе понимают?

Будь моя воля, строго, даже с пристрастием  спросил бы у мужчин, выкладывающих видео в защиту хиджаба: «Аллах нам велел». (Веками наши женщины жили и ничего, вдруг арабы приперлись с шашками наголо и мило объяснили что к чему, мол, Аллах вам хиджаб велел..)  Я бы спросил: когда вы платили закят и хумс? Если платили, какую сумму? Почему несколько миллионов мусульман ежемесячно и организованно не платят хумс и закят, которые вроде бы тоже Аллах велел, а заняты исключительно тем, чтобы покрывать головы женщин?

Есть в соцсетяях немало видео, на которых сами женщины, отстаивая свое право ношения хиджаба, противопоставляют «закрытых женщин» тем, кто ходит с голым пупком. Не знаю, хорошо ли ходить с голым пупком. В мою молодость такого не было. А теперь в связи с возрастом к таким вещам относишься безразлично: пусть ходит, если нравится. Но голый пупок имеет одно колоссальное преимущество перед хиджабом. Объясню: голый пупок, если власть на его стороне, не требует, чтобы все ходили с голым пупком. А если власть будет у хиджаба, то он будет требовать, чтобы все ходили в хиджабе. Будет требовать строго и на этом не остановится. Будет страшно. Как было в Иране, когда к власти пришел безумец  Хомейни, которого, по своей недальновидности, поддерживали демократы, либералы. И он пролил кровь миллионов людей, нанес огромный ущерб стране с богатейшей культурой. И у нас, если хиджабисты придут к власти, пролется сколько крови, что хватит  на пополнение не только Каспия, но и Арала…

Как выйдут из этой, очень мягко говоря, неловкой и крайне опасной ситуации власти. Думаю, она после определенного замешательства придет в себя и жестко подавит бунт хиджабистов. Но если власть и дальше будет держать народ взаперти и даже на цепи, это будет пиррова победа. Потому что обнулив политическую жизнь и всех политических активистов, она все равно не обеспечить себе спокойную жизнь. Партию исламистов невозможно ликвидировать. Исламисты – по определению всегда партия. Без регистрации, без юридического оформления. Шииты даже по названию, то есть, дословно являются партией…В любое время, ложно или объективно, почуяв слабость власти, эта партия возьмется за свое… Азербайджан только по Конституции светское государство. Только на бумаге. Написанное на бумаге надо пополнять содержанием. Стране нужна политическая жизнь. Сотни тысяч людей, которые жаждут осуществить свои конституционные права и участвовать в политической жизни, лишены этой возможности. Поэтому значительная их часть в религиозных организациях видит альтернативу. Одними заявлениями, если даже они вписаны в Конституцию, нельзя быть светским государством. Государство не пустое пространство. Население должно быть со светским мышлением. Здесь в Самаре большевики при каждой церкви строили стадионы.  Были культурные мегапроекты. В Азербайджане нет культуры. Образовательный, культурный уровень людей, судя по соецестям, просто ужасен. Надо против каждой мечети построить несколько культурных объектов, а их, особенно в районах, практически нет. Нет массового спорта. Трансляции из азербайджанских стадионов даже международных игр вызывают тоску и уныние. Особенно, когда это недоразумение сравниваешь с картинами европейских стадионов. В Европе миллионы людей проводят свое время, не слушая агрессивные и тупые проповеди мулл, а культурно и активно отдыхая. У людей всегда, хоть в Азербайджане, хоть в Европе или в Африке, есть желание участвовать в общественной жизни и в конце концов, в управлении страной. В Азербайджане это законное желание равняется тяжкому преступлению. Хватить превращать выборы в издевательство, в глумление над народом. В парламенте страны нет даже одного депутата, который не был бы назначен, а получил  бы мандат в результате конкурентной борьбы. Надо проводить свободные выборы и интегрировать все настоящие оппозиционные силы в политическую жизнь. Иначе даже более или менее разумные люди, подвергающиеся со стороны власти унижению и даже жестоким репрессиям, союзников могут искать в среде исламистов. А у них ресурсы есть, они всегда объединены, их ликвидировать, распускать нельзя. Их можно преодолевать. Их может преодолеть гражданское общество, которое демократическим путем выбирает власть, она же единственная имеет право на насилие.

 

11. 10. 2026, Самара

COKONDA

İncə dodaqların yalnız ucunda,

Təbəssüm görünüb itir anbaan.
Bizə beş yüz ilin uzaqlığından
Baxıb gülümsəyir yenə Cokonda.

 

Kitab və məqalə bəlkə beş yüz min,

Var bu təbəssümün sirrini açan.

Hər şey aydın olur oxuyan zaman,
Elə ki, baxırsan, heyrətin həmin.

 

Bəlkə də az deyil arzulayanlar,
Gülümsəyən xanım danışaydı da.

İndiki elm üçün çətin işdimi? –

Danışdırar. Amma bir məsələ var:

 

Çox qadın görmüşük… gözəl və göyçək,

Düşüb gözümüzdən ağız açan tək…

 

09. 10. 2026, Samara

BİZ İNSAN DEYİLİK, «DAXİLİ İŞ»İK..

 

Çoxlu ölkə var  ki. əhali  — xalqdır,

Və xalqsa tarixin həm siyasətin

Subyekti – deyilsə elmi və ciddi.

Yaradanı da o, mədəniyyətin.

 

Xalqdır hakimiyyət uğrunda gedən

Mübarizələrin iştirakçısı.

Odur dövlətini idarə edən,
Hər işi də onun həll edir səsi.

 

Xalq deyil əhali amma bizdəsə,
Elə əhalidir – adam yığını.

Yox subyektliyi də, dizi üstəsə,

Dili kəsilirsə, açsa ağzını.

 

 Vətəndaş deyildir insan ölkədə,
İnsan da sayılmır, baxsan əslinə.

“Daxili iş” sayır bizi nə vaxtdan,
Keçirib ölkəni kim ki, əlinə.

 

Nə seçə bilirik, nə də seçilə,
Nə parlament vardır, nə də məhkəmə.

Kimsə səs çıxarsa uzaqdan belə,

Deyirlər “daxili işdir bu, dinmə”.

 

Yox, insan deyilik, işik daxili,
Hər iş tək bu işin ləğvi asandır.

Tərimiz tökülür, qanımız axır

İsti, qaynar– insan sayılmasaq da…

 

08. 10. 2026, Samara

«RAZIYIQ GÜZƏRANDAN…»

           Bədəlov Kainatın pişikləri — 2

Bir gün də yubanmadan,
Pişik pulları gəldi.

Çatdrdılar obaşdan —
Xidmət necə gözəldir!

 

Dollardı bir hissəsi,
Bir hissəsi manatdı.

Var avro əlavəsi,
Doymalı təminatdı!

 

Pişikana Kişini

Bazarlığa yolladı.

Kişi bilir işini —

Nə istəmişdik, aldı.

 

Yerinə yetirilir,
Olsa nə arzumuz da.

Durur iki magistr,

Bizim qulluğumuzda.

 

Razıyıq güzərandan,

Yeyər, içər, yatarıq.

Sənə, Azəribaycan,
Ürəkdən minnətdarıq.

07. 10. 2026, Samara

ƏVƏZ ZEYNALLI GÖRKƏMLİ ŞƏXS İDİ, ANCAQ STULLARI SINDIRMAQ NƏYƏ GƏRƏK…

«Оно конечно, Александр Македонский герой, но зачем же стулья ломать?» «Əlbəttə, elədir, Makedoniyalı Aleksandr qəhrəmandır, ancaq stulları niyə sındırmaq?”

Bu, Qoqolun “Müfəttiş” komediyasındandır, paytaxt Peterburqdan müfəttişi qorxu içində gözləyən məmurlardan biri tarix müəllimi Xlopovdan danşaraq deyir ki, o, dərsini yaxşı deyir, ancaq görkəmli sərkərdələrdən danışanda elə coşur ki, stulları döşəməyə çırpıb sındırır…

Mənə elə gəlir ki, mərhum Əvəz Zeynallı da kamera qarşısında elə coşurdu ki, öz nitqinə nəzarəti itirir, nə danışdığının fərqinə varmırdı. “Min illik Azərbaycan tarixi” – bunun sənədi-sübutu var? Cənab Zeynallının kamil savadı yox idi, elə yadına düşən adları oyuncaq tapançalara qoyulan oyuncaq güllələr kimi yağdırır: Elxanilər, Uzun Həsən, Şah İsmayıl, monqol-tatar, gödək Həsən, biz ermənilərin, yəhudilərin hakimiyyəti altında olanda da belə pis yaşamamışıq… Bərkdən, pafosla deyir, məqsəd – baxanı, dinləyəni sarsıtmaqdır. Baxan, dinləyən başını ağrıdıb maraqlanmayacaq ki, Uzun Həsən hansı ərazilərə nəzarət edib, hansı səlahiyyətləri olub, elxanilər kimdir…Başını ağrıtmaq istəmir, həm də Əvəz Zeynaallı onu sarsıdıb, gözünün odunu alıb.

”Heç vaxt belə pis yaşamamışıq…”

İndi görək Əvəz Zeynallı “pis yaşayış” deyəndə nəyi nəzərdə tutur.

Yəqin ki, insanların maddi vəziyyətini, yəni güzəranını.

Vaqifin “Bayram oldu heç bilmirəm neyləyim” misrası ilə başlanan qoşmasını hamımız bilirik. Bütün mahalda hörmət qazanmış şair, az sonra xan sarayına eşikağası aparılacaq şair yazır ki, evdə yavan çörəkdən başqa heç nə yoxdur.

Mirzə Cəlilin şedevr romanında kəndlilərin güzəranını görürük. Şam vaxtı Əhməd anasından yemək istəyir, arvad nəlbəkiyə bir az qatıq töküb qoyur uşağın qabağına…

Uzağa niyə gedək, mən keçən əsrin 60-cı illərdəki güzəranı xatırlada bilərəm. Çox adam yamaqlı paltar geyirdi, gündə üç dəfə şorla çörək yeyən ailələr çox idi…

Əvəz Zeynallı son dəfə restorandan tutulmuşdu. İki heyvərə gədə ilə (üzr istəyirəm), Kəramət və İlkin Rüstəmzadə ilə nahar edəndə. İ. Rüstəmzadə dönə-dönə sosial şəbəkələrdə yazıb ki, siqaret pulunu da ondan-bundan alır. Kəramət də onun tayı. Restoranda hesabı kim verir? Yəqin ki, Əvəz Zeynallı. Niyə dolanışıqdan şikayətlənən Ə. Zeynallı səhər evdən çıxanda yeməyini termosa qoyub özü ilə aparmırdı? Yekə maşın sürürdü, qızlarını Türkiyədə oxudurdu – bu, pis yaşamaqdır? Hansı qazancla? Yazmaqla? Mən ondan az yazmıram, bəs niyə mənim pulum yoxdur? Binəqədidə ev hansı pulla tikilmişdi?

Və bu dəm-dəsgah pis yaşamaqdır? Əgər doğrudan da pis yaşayanları nəzərdə tutursansa, niyə “biz” deyirsən? Pis yaşayanın iki övladı necı xaricdə oxuya bilər? 60-cı illərdə mənim kəndim o qədər kasıb idi ki, orta məktəbi yaxşı bitirən uşaqların Bakıya imtahana getməyə pulları olmurdu…

Əgər Əvəz Zeynallı insan hüquqlarından, siyasi azadlıqlardan danışırsa, onda iddiaları komik səslənir. Uzun Həsənin (ya gödək Həsənin, nə fərqi, onsuz da Əvəz Zeynallı ilk yadına düşən adları çəkir, dövr, status, səlahittət barədə təsəvvürü yoxdur) dövründə nə insan haqları? İnsan haqları heç Avropada yox idi, alimləri kafir adlandırb tonqalda yandırırdılar, feodal dövlətləri arasında fasiləsiz müharibələr gedirdi, monarx ailələrinin üzvləri taxt-tacdan ötrü bir -birinin ətini yeyirdi… Monqol-tatar…Bəlkə Zeynallı atın quyruğuna bağlanaraq sürütdürülüb öldürülməyə yaxşı deyir? Bəs göz çıxarmaq ənənəsi?

Təəssüf ki, sadə desək, danışığını bilməmək, auditoriyanı avam saymaq siyasət adamlarının əksəriyyətinə xasdır. Belə məsuliyyətsiz bəyanatlar, iddialar onları etibardan salır, demaqoq, boşboğaz kimi tanıdır.

Əvəz Zeynallı bütün karyerasını korrupsiyaya qarşı mübarizə devizi ilə qurmuşdu. Belə adamın haqq-hesabı gərək düppədüz ola. Qazancının, xərclədiklərinin hər manatının kağızını göstərə bilə. Əlbəttə, onun yaxşı yaşamağa, maşın sürməyə, uşaq oxutmağa tam haqqı var. Ancaq indi ölkədə sitüasiya belədir. Ya get prezident idarəsindəbn bir qulluq istə, ya da öz zəhmətinlə yaşa, gecələr ikinci işə get, piyada gəz, millətin çoxu kimi naharını büküb özünlə apar, arvadı axşamlar yol qıraqlarını süpürsün və s. Böyük Sabir sabun bişirmirdi? Əgər tamahlanıb şübhəli işlərə girişsəniz – vasitəçilik və s. – hökmən tutacaqlar, hətta yaxşılıq eləyib işini ucuz düzəltdiyiniz adam üzünüzə duracaq…

 

30. 09. 2026, Samara

QEYD: Bu yazını bir «dost»un (artıq keçmiş dostun) öz səhfəsinə qoyduğu videoya şərh kimi yazmışdım. Tiktokdan götürülmüş video Əvəz Zeynallının bir neçə il əvvəl öz YouTube kanalındakı monoloqu ya monoloqunun bir hissəsinin yazısı idi. Videoya onu ilk dəfə yerləşdirən istifadəçi ad da qoyub: «Azərbaycan rəzil durumdadır». Əvəz Zeynallı monoloqunu belə başlayır: «Azərbaycan min illik tarixi ərzində belə rəzalət durumda olmayıb». Və nitqinə davam edir…

Şərhi yerləşdirən kimi «dost» reaksiya verdi: «yazdığın yersizdir.». Deməliyəm ki, bir vaxtlar aramızda yaxın münasibət olsa da, son on-on beş il ərzində ünsiyyətmiz yox dərəcəsindədir, yox münasibətin də ki, pisi, yaxşısı olmur. Yəni ki, bir-birimizə incikli sözlər emədən aralanmışıq. Mənə elə gəldi ki, «yazın yersizdir» ifadəsi mənə qarşı kobudluq və hətta tərk-ədəblikdir. Buna görə şərhi silib burda yerləşdirirdim. Dostluğu da ləğv elədim. Lermontov demişkən: «

Была без радостей любовь,
Разлука будет без печали.

P.S. Ləğv olunmuş dosta xatırladıram ki, uşaqlarını xaricdə oxudan Əvəzdən fərqli olaraq on bir  ya on iki yaşlı uşağını bazara alverə göndərdi və beləliklə, oğlunu faciəvi həyatının startını verdi.
Həmçinin demək istəyirəm ki, bütün bu ucuz əvəzsevərliyin arxasında heç nə durmur, Əvəzin türmədə yatdığı, sonra müalicə olunduğu vaxtlar «dostumun» ona bir manatlıq da yardım etmədiyinə əminəm….

«ALTINDA TARİXİ OLSA DA ŞEİRİN…»

Altında tarixi olsa da şeirin,
Təzəsi-köhnəsi olmasın gərək,

Havanın və suyun, göyün və yerin,
Tarixi, mənşəyi bilinməyən tək.

 

Hər misra labüd və zəruri ola,
Misrada hər biri sözün eləcə.

Hər səsin, hecanın düz yeri ola,

Rəvan axıb gedə, su axır necə.

 

Doğa zərurətdən gərək qafiyə,
Hər biri qənimət, şikar, tapıntı.

Ona alternativ axtaran deyə:

Vur, öldür özünü – yox variantı…

 

Sintaksisdə kamil arxitektura

Ola, oxucunu hətta sarsıda.

Təzə, gözlənilməz hər metafora —

Sözləri tanış və adi olsa da.

 

Sonda razı qalsan əgər işindən,

Altında tarixi göstər hər halda.
Yaşı yox əsərin (əsərsə) hərçənd,

Necə ki, yaşsızdır su da, hava da….

 

25.09. 2026, Samara

KOROĞLU…XALIQ KOROĞLU!

müəllimin xatirəsinə

“Əslində Xalıq deyil, Əbdülxaliqdir adım,
Yaradan deyiləm mən, quluyam yaradanın”, —

Üzündən xoş təbəssüm çəkilməyən bu adam,

Danışardı yarısı necə itib adının…

 

Bəstəboy, qarabəniz. Çoxumuzdan qaraydı,
Vətəni Aşqabadın istisində  yox aman.

Orta məktəbi farsca bitirmişdi orada,
İran icması varmış Aşqabadda bir zaman.

 

Azərbaycanlılar da az olmayıblar orda,

Elə sevgisi yoxmuş onlara türkmənlərin.

Xalıq müəllin deyərdi “qardaş türkmən” arada

Söyərmiş: “…ay dənizdən sizi keçirənlərin…”

 

Həkimlik oxumuşdu əvvəl o, Moskvada,
Həkim işləmişdi də. Diaqnozu dəqiqdi.

Bakıda ad çıxarmış bir “akademik” haqda

İlıq təbəssümüylə “o, nağılçıdır” dedi…

 

Çexov, Bulqakov kimi həkimlikdən onu da,
Ayırdı ədəbiyyat. Mötəbər həm şərqşünas,

Həm də türkoloq kimi tanınmışdı dünyada,
Azərbaycanda hərçənd tanınır hər yerdən az.

 

Nə ideologiya, nə yumruq, nə də bayraq,
Tanıyırdı işində, həqitətdi meyarı.

Onu rəhbər tutaraq, onu bilərək dayaq,

Yaşayırdı. O bizdən həm uzaqdı, həm ayrı…

 

Yüksək rütbəli məmur mənə dedi Bakıda:

“Koroğluydu rəhbərin? Deyirlər ermənidi…”

Unudulub məmurun rütbəsi də, adı da,
Ancaq partladılmalı yaxşı başı var idi…

 

23. 9. 2026, Samara

XALAOĞLUM ƏZİZAĞA HAQQINDA NƏĞMƏ

Hərdən eşidərdim tanışlarımdan:

“Başı üstdə durur motosikıetdə
Xaloğlun.” Duyurdum fəxr bu zaman,

Özüm sürməmişdim velosiped də…

 

Baxa bilməmişəm, heyf, mən ona,
Motosunu şahə qaldırır necə.

Millət yığılırmış tamaşasına,

Xaloğlum hər dəfə yola çıxınca.

 

Ovçuluğundan da çoxdu danışan,
Guya sərrast yoxmuş rayonda ondan.

İki quş düşərmiş bir atəşindən,
Əjdaha boydaymış vurduğu qaban.

 

Bəlkə fərqlənirdi yerlə göy qədər,
O dörd bacısından, üç qardaşından,

Oturub-durmağı  xarici təhər,

Xarici kimiyidi danışmağı da.

 

Rusdu qonşuları, məktəbi rusca,
Rus dilində idi kitabları da.

Qəsəbə içində düşüb xaricə,

Xaloğlum qəribə ömür yaşardı.

 

Dünyanı gəzirdi dil qanadında,
Kitaba həvəsdə əjdaha idi.

Oxuyurdu doyub-dolanmadan o,
Yeyirdi bir gündə bir neçə cildi.

 

Motosikletini mələdəndə də,
Konan Doylun ölməz səhifələri

Gözünün önündə vərəqlənirdi,
Fenimor Kuperin ya da əsəri.

 

Qəsəbə — dəmiryol stansiyası,
Evləri də yola lap yaxın idi.

Xüsusən gecələr relslərin səsi,
Elə bil çağırır, “gedək” deyirdi.

 

Getmədi, heç getmək istəmədi də.

Genişdi dünyası burda da elə.

Bəxtəvərlik üçün ona bəs idi,
Həndəvərdə yürüş motosikletlə.

 

Oxu ətrafında fırlanır ancaq,
Günəşin başına həm də kürəmiz.

Və bu hərəkətdə yox dayanacaq,

Dəyişir dünyamız, dəyişirik biz.

 

Atəş açdı naşı ovçu elə bil,
Yox oldu qonşular, yəqin hürkərək.

Xaloğluma doğma mühit ilbəil,
Dəyişdi, tanınmaz hala düşərək.

 

Bacılar, qardaşlar getdi həmçinin,
Onlar gedən yerdən yox geri dönən.

Doğrusu, mənimçin inanmaq çətin:

Dedilər xaloğlum ağlayır hərdən.

 

 

Göz yaşı giləsi boyda yer ancaq

Tutar Stansiya xəritələrdə

Böyük planet də bəs olmayacaq,

Bircə ürəkdəki bəlkə də dərdə.

 

Yenə də yaxından gedir qatarlar,
Səsi eşidilir relslərin yenə.

Bu səsdə “gəl, gedək!” çağırışı var,
Xaloğlum Əzzağa nə desin buna?

 

Bəlkə saxlatdırsın gedib qatarı,

Maşinistə desin: “qulaq as, brat
Qatarının səsi ürək dağlayır,
İndən belə bir az aralıdan get?…”

 

Pəncərə önündə həyətdə ya da,
Oturar, Çexovun Firsi tək axşam.

“Getdilər…Çıxmışam mən isə yaddan…

Ömür keçdi… Sanki yaşamamışam…!

 

20-21. 09. 2026, Samara

«XÜSUSİ ÖLKƏDİR KOVİDLİ ÖLKƏ…»

Kovid azarını dünya unudub,
Daha nə yoluxan, ölən var nə də.

Bir ölkəsə kovid əsirliyində

Yaşayır hələ də -yaşamaqsa bu.

 

Yenə fövqəladə vəziyyətdə xalq

Yaşayır – gedişi-gəlişi məhdud.

Bütün ölkələrdən qovulub kovid,

Guya birindəsə yurd salıb ancaq.

 

Hər üç-beş aydan bir adıyla fərman

Verilir, oturum alır elə bil,

Sanki gəldi-gedər xəstəlik deyil.

Vətəndaşlığı da olar bir zaman.

 

Xüsusi ölkədir kovidli ölkə,
Var nə parlamenti, nə məhkəməsi,

Dinən susdurulur çıxan tək səsi,

Yoluxar eşidən sözünü bəlkə.

 

Ciddi təhlükədir Təpəgöz qədər,
İnsan əti deyil tələbi ancaq.

“Başıaşağı xalq, itaətli xalq –

Kovid əhalidən tək bunu istər.

 

Koviddən nə ölən, nə yoluxan var,

Xərçəngdir bu xalqı nə vaxtdan qıran,
Kürsünü əbədi zəbt edən klan,

Virus yaradar da, bəlkə lap yayar…

 

 18. 09. 2026, Samara

 

GƏZDİRİB SƏHRADA MUSA, DEYİRLƏR…

Gəzdirib səhrada qırx il, deyirlər,

Misirdən xalqını çıxarıb Musa,
Köləlik həyatı kim yaşayıbsa,
Bu müddət ərzində ölənə qədər…

 

Tövratda oxunan bu bir əfsanə,
Dərin hikməti var, şübhəsiz hərçənd.

Öyrənən çox Musa nümunəsindən,
Tətbiq eləyirlər, heyf, tərsinə.

 

Biri var, ölkənin sərhədlərini,
Bağlayıb, illərdir millət əsirdir,

Qapalı ölkədə yetişir yeni

Bir nəsil, o artıq məktəbə gedir…

 

Bilən yox bu hoqqa nə qədər çəkər,
Qırx il bəs eləyər? Bəlkə qırx əsr?

Köləyə dönüncə sonuncu əsir?

Son azad adam da ölənə qədər?

 

 17. 09. 2026, Samara