SABİRƏ NƏZİRƏ: “BEOVULF”UN TƏZƏDƏN ÇEVRİLİB İNGİLİS DİLİNƏ QAYTARILMAĞI

Мар28

2

İ. Əliyev: Nə xəbər var təzə, görkəmli Anar?

            İndi bəs şanlı yazarlar nə yazar?

Anar: Yatmayır indi yazarlar gecələr,
           Həsr edir şəninizə hər biri bir ölməz əsər.

İ. Əliyev: Mövzu seçmək bacarırlar bu yazarlar, görünür,
            Təcili artıraram mən də təqaüdlərini.

            Bu xəbər çox gözəl, istəkli Anar,

            Ədəbiyyatda yeni hansı daha hadisə var?

Anar: Bəli, var, ali komandan, daha bir,
          Amma bu, hadisədən çox üzücü  faciədir…

İ. Əliyev: Nədir, o faciə, gizlətmə, oğul!

           Danış ətraflı bilim mən nə olub!

           Yoluxub bəlkə qəfil virusla,

           Fani dünyamızı tərk etdi Kamal Abdulla?
 

Anar: Yox, Kamal lap buğa tək sağlamdır,
           Mən deyən faciəsə hər cür ölümdən də ağır.          

          Ölkənin arxa çevirmiş biri rəhbərliyinə,
          Çevirib dastanı o, Azəribaycan dilinə.

İ. Əliyev: Hansı dastan?

Anar: İngilis dastanı məşhur “Beovulf”!

          Çevirb almadan icazə…ah… uf…

İ. Əliev: Kim çevirmiş? Nəçidir? Varmı onu bir tanıyan?

Anar: Yaşayır Rusiyada guya bu ünsür çoxdan.

İ. Əliyev: Ünsürün antimillisindənmi?

Anar: Xalisindən. Ötürür düşmənə vacib xəbəri,

         Satmaq istər təzədən erməniyə Kəlbəcəri.

İ. Əliyev: Sübutu varmı fəaliyyətinin?

Anar: Versək işgəncə deyər niyyətini.

İ. Əliyev: Adı haqqında məlumatlar var?

Anar: Adı Xeyrulla, təxəllüssə Xəyal.  

İ. Əliyev: Şübhə yox, antimillidir, bu, adından bilinir!

Anar: Çox fəsadlar törər, əlbəttə, görməsək tədbir.

İ. Əliyev: Boynuna ip keçirib heyvan tək,
                Ünsürü ölkəyə gərək gətirək.

Anar: Bəs nə olsun “Beovulf”?

İ. Əliyev: Ah, o dastan! Ah… uf…

                Bir sürü tərcüməçi tər axıdıb səy eləsin
                Tez çevirsinlər o dastanı yenə ingilisə!

28. 03. 2021, Samara

FRANÇESKO PETRARKA. «QUDUZ DALĞALARDAN ZƏDƏLİ, ZƏLİL…»

Июл7

Quduz dalğalardan zədəli, zəlil

Gəminin quruya çatdığı andan

Tanrı ünvanına alqış  yağdıran,
Gəmiçi də mən tək bəxtəvər deyil.

 

Boynu həlqədəydi dustağın, indi

Azadsa, bəxtəvər deyilmi insan?

Mən daha xoşbəxtəm, ağamla çoxdan
Döyüşən qılınclar çünki qındadır.

 

Sevgi vəsf edənlər, sevgili yara,

Nəğmə kim qoşubsa, şərəfləndirin,

Bir vaxt çıxıbsa da yolundan hərçənd.

 

 

Çünki seçilmişlər səltənətində,
Tövbə edib dönən günahkarlara

Şərəf çoxdur doxsan doqquz mömindən.

 

İtalyancada tərcümə

04-07. 07. 2026, Samara

+++++++++++++++

FRANCESKO PETRARKA

Piú di me lieta non si vede a terra
nave da l’onde combattuta et vinta,
quando la gente di pietà depinta
su per la riva a ringratiar s’atterra;

 

né lieto piú del carcer si diserra
chi ’ntorno al collo ebbe la corda avinta,
di me, veggendo quella spada scinta
che fece al segnor mio sí lunga guerra.

 

Et tutti voi ch’Amor laudate in rima,
al buon testor degli amorosi detti
rendete honor, ch’era smarrito in prima:

ché piú gloria è nel regno degli electi
d’un spirito converso, et più s’estima,
che di novantanove altri perfecti.

«BU ŞILTAQ VƏ YUMRU TOP UYUŞMUR KÖLƏLİKLƏ…»

Июл6

İki min iki yüz metr dəniz səviyyəsindən

Yüksəklikdə yerləşən stadionda rəsmən,

Səksən bir mindən bir az futbol azarkeşi var

Hərçənd bəlkə bu rəqəm  yüz mindən də çox olar.

 

Bu kütlə axıb gəlib dünyanın hər yerindən,
Köpüklü dalğalarla coşan dənizdir indi.

Adamlar hər geyimdə, hər rəngdə, hər yaşdadır,

Məhəbbətdir futbola onları birləşdirən.

 

Oyunu udmalıdır komandalardan biri,
Təəssüf ki, uduzan tərk edəcək turniri.

Əlbəttə, bu, dramdır, amma faciə deyil,
Yenə bəxt sınanılar ötüb keçəndə dörd il.

 

Bir deyil, iki deyil sayı turnirlərin də,

Dolur stadionlar dünyanın hər yerində.

Əlbəttə, şişirdirəm, “hər yerində” deyərək,
Əfsus ki, öz ölkəmi istisna edəm gərək.

 

Nə dolu stadionu, nə oynayanları var,
Millətin ayağına çünki vurulub çidar.

Bu şıltaq və yumru top uyuşmur köləliklə,

Nə futbol, milləyt özü qovulursa təpiklə…

 

…Bu oyunda ingilis Meksikanı udacaq,

Bu, ali bir dramdır, faciə deyil ancaq.

Bizim həyatımızdır faciə tək yaşanan,

Çidarlanıb, top kimi çünki qovulur insan…

 

06. 07. 2026, Samara

«MÜHARİBƏ İSTƏMİR ADİ ADAM, SADƏ XALQ?»

Июл4

 

Müharibə istəmir adi adam, sadə xalq?

Müharibə istəyən yalnız yuxarılardır?

Yuxarıları kimlər bəs yuxarı çıxardı,

Həqarətlə çömbəlib boynunda oturdaraq?

 

Mandat və səlahiyyət verən kimdir onlara?
Adi adam, sadə xalq bunları vermir  məgər?
Adi adam, sadə xalq deyilmi səs verənlər?

Kimdir düşmən kəsilən müxalif olanlara?

 

Adi adam deyilmi çəkişən qonşusuyla?

O deyilmi ömrünü ədavətə həsr edən?

Aradakı bir qarış torpaq üstündə bəzən,

Adi adam qan tökür, öldürür də az qala.

 

Bəs ayrıseçkilkdə sadə xalqa çatan var?

İrqə və rəngə görə o burunlamır yadı?

Qüsurlu soydaşını incidir hətta adi,
Sadə xalqda sevilmir eyibli sayılanlar.

 

Hələ bir ev içində gedən müharibələr,

Qaralır tərəflərin qanı, tökülməsə də,
Savaş fasilələrlə gedir son nəfəsədək,

Zəfər şansı savaşda hərçənd sıfra bərabər.

 

Müstəbidə pərəstiş kim yaradır? sadə xalq!

Hökmünün icraçısı adi adam deyilmi?

Təhlükəlisi yoxdur adi, sadə xalq kimi,
Baş işlətsə adilər, dəyişər gediş ancaq.

 

04. 07. 2026, Samara

«DEYİRİK POZULUB NİZAM DÜNYADA…»

Июл2

Deyirik pozulub nizam dünyada –

Olubmu dünyanın nizamlı vaxtı?

Düşmür, ha düşünək, beləsi yada,

Tanrı bəlkə özü belə yaratdı?

 

Qarışmır hər halda baş verənlərə,

Əli bıçaqlıya dayan, dur demir,
Azarı olana nə dərman verir,
Müharibələri nə dayandırır.

 

Lotular zəbt edir hakimiyyəti —
Tanrı siyasətə qarışan deyil!

Cəmləyir on faiz bütün sərvəti,

Tanrı “gözün üstdə qaşın var” demir.

 

Tamaşa oynanır məhkəmələrdə,
Bəlkə də kövrəlir, Tanrı, görürsə.
Onları alt-üst də edə bilərdi,
Eləmir… Yəqin ki, səbəb var nəsə…

 

Bəlkə dirilərə nizam yaraşmır?

Ədalət ətalət bəlkə yaradar?

Tələsir, vurnuxur, can qoyur hamı,
Əgər nizam varsa, hərəkətdə var…

 

Əsl nizam isə “o dünyada” var,
Yüz ölçüb, bir biçib hər şeyi Tanrı.

Hər kəsə bir qanun, eyni qayda var,

Olsa da cənnətdən cəhənnəm ayrı.

 

Yanır gecə-gündüz cəhənnəmdəki,
Oranın gecəsi, gündüzü varsa.

Başı mömininsə mitəkkədədir,

Sərin şərbət içər, xurma gah basar…

 

Orda nə xəstə var, əlil var nə də,

Orda nə doğan var, nə də doğulan.

Qətl törədən yox – hər kəs ölüdür,

Oğru yox – heç nə yox oğurlamağa.

 

Yaxşıdır bu ya pis – söyləmək çətin.

Yoxdur ordan xəbər gətirən hələ.

Tanrı bu dünyanın işinə yəqin

Qarışmır. Bacarmır ya dirilərlə…

02. 07. 2026, Samara

FRANÇESKA PETRARKA. «AMUR AĞLAYIRDI…»

Июл1

Amur ağlayırdı, mən də onunla,

Ağlardım, bir addım aralanmadan

Sevgi bağlarını qırdığın andan,

Ağır nəticələr yaşardım belə.

 

Tanrı qoydu səni düz yola indi.

Göylərə üz tutub ədil və rəhman,
Dualarımızı nəzərə alan

Kəsə həqiranəmin şükr dedim.

 

Fəzil istəyindən üz çevirərək,

Yenə eşq yoluna qayıtsan əgər
Qarşına enişlər, yoxuşlar çıxar önünə.

 

Biləsən ki, həyat yolu nə qədər

Çətindir, fəzilət istəyən gərək,

Necə ağır ola dönməyə yenə.

 

italyancadan tərcamə

  1. 07. 2026, Samara

QEYD: Petrarkanın “Canzoniere” məcmuəsindəki şeirlərin çoxu Lauraya həsr olunub, 25-ci sonet isə şairin yaxın dosruna ünvanlanıb və bu dostun Canni Torriani olduğu güman edilir. Dost müvəqqəti olaraq düz yoldan çıxaraq kurtuaz eşqə («l’amorosa vita»)və ya fəzil həyata meyldən imtina etmişdi.

 

+++++++++++++++++

Franceska Petrarka

 

Amor piangeva, et io con lui talvolta,
dal qual miei passi non fur mai lontani,
mirando per gli effecti acerbi et strani
l’anima vostra dei suoi nodi sciolta.

Читать далее →

FRANÇESKA PETRARKA. «GÖYLƏRİN NEMƏTİ…»

Июн29

Göylərin neməti, mötəbər sipər

Zevsin qəzəbindən, şair adına

Layiq hər insanın bəzəyi dəfnə,
Olsaydı mənim də qismətim əgər

 

Dostluq eləyərdim bu əsrin daha

Saymadığı sənət pəriləriylə.

Fəqət Minervanın özündən belə
Qaçıram, dözməyib bu haqsızlığa.

 

Al günəş altında Həbəş qumları
Hətta mən yanan tək qızar çətin ki,
Ən əziz olanı axı itirdim.


Tükəndim qurudum, indi siz ayrı,

Bir bulaq axtarın, məndəsə çünki,
Axan gözlərimin yaşıdır indi.

 

italyancadan tərcümə

29.06. 2026

++++++++++++++++++++++++==

 FRANCESKA PETRARKA

 

Se l’onorata fronde che prescrive
l’ira del ciel, quando ’l gran Giove tona,
non m’avesse disdetta la corona
che suole ornar chi poetando scrive,

Читать далее →

FRANÇESKA PETRARKA. «MİN DƏFƏ, SEVİMLİ DÜŞMƏNİM, SƏNƏ…»

Июн27

Min dəfə, sevimli düşmənim, sənə

Ürəyimi təslim etmək istədim.

Gözlərinlə barış bağlaram, dedim,

Baxdın təkəbbürlə fəqət sən mənə.

 

Ürəyimə ümid bəsləsə birdən

Ayrı xanım əgər, ümidi heçdir.
Ürək təsirinlə çünki dəyişdi,

Mənə də xoş deyil sən bəyənməyən.

 

Çıxarıb ürəyi tullasam əgər,

Qəriblik yaşayar, görməz o səndən

Bir kömək və bilməz var çağıranı.

 

Təbii yolunu itirə bilər,

Bu, cinayət olar, sənə xüsusən,

Çünki, xanım, sevir, daha çox səni.

 

italyancadan tərcümə

  1. 06. 2026, Samara

++++++++++++++

FRANCESKA PETRARKA

 

Mille fïate, o dolce mia guerrera,
per aver co’ begli occhi vostri pace
v’aggio proferto il cor; mâ voi non piace
mirar sí basso colla mente altera.

Читать далее →

FRANÇESKA PETRARKA. «XANIM, UTANIRAM GÖZƏLLİYİNİN….»

Июн26

Xanım, utanıram gözəlliyinin
Şeirlərimdə yox hələ təsviri,

Axı mən ki səni görəndən bəri,
Vurğunu olmadım ayrı heç nəyin.

 

Bu yük çox ağırdır çiyunlərimçin,

Yox incə cilaya məndə nəharət,

Ağlımı səfərbər elədim, fəqət,
İşə girişməyə çətinlik çəkir.

 

Çox olub ağzımı açmışam dinəm,
Kəsilib sinəmdə səsim, susmuşam —
Belə ucalığa o, necə fəth edər?

 

Çox olub şeir başlamışam mən.

İlk həmlədə əlim, qələmim, zəkam,

Əfsus ki, yenilib geriyə gedər.

 

italyancadan tərcümə

  1. 06. 2026, Samara

+++++++++++++

FRANCESKA PETRARKA

 Vergognando talor ch’ancor si taccia,
donna, per me vostra bellezza in rima,
ricorro al tempo ch’i’ vi vidi prima,
tal che null’altra fia mai che mi piaccia.

Читать далее →

FRANÇESKA PETRARKA. «ELƏ HEYVANLAR VAR, DİK BAXA BAXA BİLƏR…»

Июн25

 

Elə heyvanlar var, dik baxa bilər

Qorxub-çəkinmədən günəşə onlar.

Günəşdən çəkinib yayınan da var,

Yuvadan çıxmırlar axşama qədər.

 

Var dəli həvəsli başqaları da,

Od çəkir onları şölələləndə

İşıq saçdığı tək yandırır həm də:

Əfsus, mən onlarla eyni sırada.

 

Çünki bu xanımın işığına mən,
Nə dözə bilirəm, kölgəli yerlə

Pərdə çəkmək olur aramıza nə.

 

Zəif gözlərimdən yaş axır hərçənd,

Çəkir məni onun yanına tale,

Bilirəm yanaram, gedirəm yenə.

 

italyancadan tərcümə

  1. 06. 2026, Samara

+++++++++++++++++++++

FRANCESKA PETRARKA

 

Son animali al mondo de sí altera
vista che ’ncontra ’l sol pur si difende;
altri, però che ’l gran lume gli offende,
non escon fuor se non verso la sera;

Читать далее →

FRANÇESKA PETRARKA. «GİLƏLƏNƏR ACI GÖZ YAŞIM YENƏ…»

Июн24

Gilələnər acı göz yaşım yenə,

Ahımla üzümə axıdaram mən,

Eşqiylə dünyadan məni küsdürən,
Gözlərin baxarsa bir anlıq mənə.

 

Sənin incə və xoş təbəssümündən,
Qızğın istəyimin yatır yanğısı,

İşgəncə odunun yetir xilası,

Səndən gözlərimi çəkməyincə mən.

 

Ruhum öləziyir görəndə ancaq

Çevrilib gedirsən xoş yerişlə sən,

Tale ulduzlarım sönür elə bil.

 

Eşq açarlarıyla xilas taparaq,

Qəlb səni izləyir, çıxıb sinəmdən,

Dərin fikirlərdən həm cana gəlir.

 

italyancadan tərcümə

  1. 06. 2026, Samara